Werkwoorden: wanneer schrijf je bekent en wanneer bekend?

Sommige woorden hebben twee schrijfwijzen. Het is soms lastig te bepalen wanneer je welke vorm schrijft. Bekend is zo’n woord. Wanneer schrijf je het met een –t en wanneer met een –d?

Betekenis volgens Van Dale

Be-ken-nen (werkwoord, bekende, heeft bekend)

  1. Voor iets verkeerds uitkomen: de misdadiger bekende
  2. Bemerken, bespeuren: er was niemand meer te bekennen

Be-kend (bijvoeglijk naamwoord)

  1. Gekend worden: het is bekend, een bekend schrijver
  2. Niet vreemd: ergens goed bekend zijn, de streek goed kennen.

In het kort

Wanneer de actie nu gebeurt, wordt ‘bekent’ met een –t geschreven. Wanneer ‘bekend’ in het verleden heeft plaatsgevonden wordt het met een –d geschreven. Het wordt ook met een –d geschreven wanneer het gebruikt wordt als een bijvoeglijk naamwoord.

Bekend

‘Bekend’ wordt vaker met een –d dan met een –t geschreven. Toch is het belangrijk om na denken over de plek die het woord in de zin heeft. Is het een werkwoord of wordt het woord gebruikt als bijvoeglijk naamwoord? De bovengenoemde betekenissen van het Van Dale kunnen hierbij al een grote hulp zijn.

Op een rij:

  • Wanneer ‘bekend’ als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt, schrijf je het woord altijd met een –d. Bijvoeglijk naamwoorden zijn woorden die iets over het zelfstandig naamwoord zeggen. In dit geval dus: De bekende auteur of de bekende film. In de eerste zin zegt bekend iets over ‘auteur’ en in de tweede zin zegt bekend iets over ‘film’. In beide gevallen zegt bekend dus iets over het zelfstandig naamwoord (auteur en film in dit geval)
  • Wanneer ‘bekend’ een voltooid deelwoord is, wordt het met een –d geschreven. Een voltooid deelwoord geeft aan dat iets gebeurd is. Vaak staat er een hulpwerkwoord in de zin en ergens achteraan komt dan het voltooid deelwoord. Bijvoorbeeld in de volgende zin: Bianca is op de fiets naar school gereden. Je ziet dat het woordje ´is´ helpt om het voltooid deelwoord te vormen. Door de combinatie van werkwoorden wordt aangeven dat de actie voorbij is. Voorbeelden van zinnen met bekend als voltooid deelwoord: Ik heb de misdaad bekend. Deze popster is al jaren bekend van televisie.

Bekent

‘Bekent’ met een –t komt veel minder vaak voor. Eigenlijk wordt het alleen gebruikt wanneer het de persoonsvorm van de zin is. De persoonsvorm vind je als volgt: Maak de zin vragend. Het woord dat voorop komt te staan, is de persoonsvorm.

Voorbeeld: Nadia bekent dat zij is vreemdgegaan.
Maak vragend: Bekent Nadia dat zij vreemd is gegaan?
Persoonsvorm is dus ‘bekent’.

Wanneer je tijdens deze check ziet dat de vraag begint met ‘bekent’, weet je dat het met een -t geschreven wordt. Een ander gemakkelijke regel is: Je schrijft bekent met een –t wanneer het gebruikt wordt voor de hij/zij/het-vorm. Bijvoorbeeld: Hij bekent dat hij af heeft gekeken of Zij bekent nooit pizza te eten.

9 reacties op Werkwoorden: wanneer schrijf je bekent en wanneer bekend?

  • Michael
    zegt:

    Moet bekend in onderstaande zin met een “d” of een “t” geschreven worden?

    De winnaars van de “meet en greet” zullen op 9 november bekend gemaakt worden.

    Alvast bedankt

  • Sylvia
    zegt:

    U beschreef / beschrijft de zin >>>> De persoonsvorm ((vind)) je als volgt: Maak de zin vragend. Het woord dat voorop komt te staan, is de persoonsvorm. Maar is met > dt….;-). Kijk op google naar > Het realisme op de naam Sylvia van Leeuwen…>Maar als schrijfstertje / auteur kan ook ik wel is in de knoop zitten betreft bij een beschreven woord. Groetjes Syl….

  • Goede vraag, Feng. Het is ‘Ben jij hier bekend mee’, omdat ‘bekend’ hier het voltooid deelwoord is. Als je het vervangt door het werkwoord smurfen, komt er ook een voltooid deelwoord te staan: “Ben jij hier gesmurft mee?” Klinkt misschien een beetje raar, maar het laat je direct zien met wat voor werkwoordsvorm je te maken hebt.

  • Feng Chsang
    zegt:

    En hoe doen we het met:
    “Ben jij hier bekent mee?”
    Is dit goed?
    Hier immers bestaat het enkel in combinatie met zijn
    en dat is hier nog niet behandeld, toch?

  • Tom
    zegt:

    “Overigens bedankt voor de duidelijke uitleg, maar wat is er fout als ik overal “bekend”- met een d dus- zou schrijven??”

    Marcel.. het is gewoon: Ik beken, hij bekent. De hij vorm is ALTIJD stam+t. Dus wat er fout aan is… dat stam plus t voor alle werkwoorden geldt. Zo moeilijk is dat niet te onthouden. Als je opeens voor beken een d dan ben je niet consequent. Taal mag van mij een kunst zijn en daar mag je best een beetje moeite in stoppen.

  • Marcel
    zegt:

    Wat jammer dat we zoveel energie in de “puntjes precies” stoppen. Al die nutteloze uren over een “d” of een “t” zouden beter aan exacte wetenschappen besteed zijn.
    Is de bijdrage van de “d” of de “t” van enige economisch belang voor ons kikkerlandje? De zendtijd van het grote Nederlandse dictee, al die boeken over een taal die ook nog eens elke pakweg 50 jaar zijn spelling zo nodig dient aan te passen om schrijfregels als “hooge” in “hoge” te doen veranderen en geziffer over een “Hondehok” en een “hondenren”.
    De jeugd kan beter geschiedenis en aardrijkskunde leren, want ze schrijven toch “tog” in hun “chattaal” .
    Mochten we zoveel energie in vakken steken die onze producten en productie verbeteren, het zou on voor de wind gaan.
    Let op Ik pleit niet voor afschaffing van het vak Nederlands, maar voor een vereenvouding van de schrijftaal, een process dat blijkbaar door de jeugd al vol beoefend wordt.

    Overigens bedankt voor de duidelijke uitleg, maar wat is er fout als ik overal “bekend”- met een d dus- zou schrijven??

    groet Marcel

  • Jan
    zegt:

    Alleen jammer dat het “de stagiaire” is Pietje

  • Pietje Precies
    zegt:

    Alleen jammer dat het STAGiAIRE is Paultje…

  • Paul
    zegt:

    Van onze stagaire kreeg ik de vraag hoe hij nu ‘bekend’ moest schrijven.
    Mijn uitleg hielp niet echt om het ‘waarom’ te begrijpen.
    Met behulp van dit artikel lukt dat wel.

    Bedankt voor deze zeer heldere uitleg!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

Onze blog

Een tekstbureau zonder blog, dat kan natuurlijk niet. Goed Verwoord blogt over alles wat met de taal te maken heeft, maar plaatst ook andere soorten artikelen, geschreven over een tal van onderwerpen. Zo wordt er regelmatig een interview, verhaal, recensie of verslag geplaatst. Maar wij richten ons voornamelijk op artikelen die verband houden met de taal. Heeft u een taalprobleem waar u niet uit komt? Mail het ons en wij zorgen dat uw vraag beantwoord wordt en dat er een blog over verschijnt.

Categorieën
Twitter
Facebook